تبلیغات
 
 
آموزش نجاری و کابینت سازی - نسخه های خطی انتظار محققان را می‌کشد

نسخه های خطی انتظار محققان را می‌کشد

نویسنده : damn2damned damn2damned دوشنبه 30 خرداد 1390 08:15 ق.ظ  •  دیدگاه ها : ()  



این مرکز فرهنگی که در میدان بهارستان واقع و از قدیمی‌ترین کتابخانه های عمومی و مرجع کشور به شمار می‌آید، هر روز شاهد حضور صدها دانشجو، استاد و محقق است که برای بهره مندی از نسخ خطی گرانبهای آن و البته دیگر کتاب‌هایش به آن مراجعه می‌کنند.


در گفت‌وگو با حجت‌الاسلام دکتر رسول جعفریان، مدیر کتابخانه مجلس شورای اسلامی، به نقاط قوت و البته کاستی‌های این مرکز فرهنگی پرداخته ایم.


امکانات کتابخانه مجلس تا چه اندازه با استانداردهای جهانی کتابخانه ها همگام است؟


می‌توانم عرض کنم، امکاناتی که به طور معمول در کتابخانه های پیشرفته دنیا برای مراجعان وجود دارد، ما نیز در کتابخانه مجلس تدارک دیده ایم جز مشکلاتی که برخی به دلیل نداشتن کادر فنی خوب و برخی دیگر به دلیل پیشرفته نبودن دستگاه ها در سطح مطلوب، کارکرد بهینه ای ندارد، اما این اطمینان را می‌دهم که کتابخانه ما در برخی جهات از بسیاری کتابخانه های دنیا بهتر عمل می‌کند. اگر شما امروز اراده کنید از کتابخانه های ترکیه تصویر نسخه ای بگیرید، مطمئنا به راحتی این کار امکان‌پذیر نیست. در هند وضعیت بسیار مشکل‌تر است. حتی در امریکا، دانشگاهی مثل پرینستون برای دادن تصویر نسخه ای دیوان خاقانی به استاد شفیعی کدکنی نزدیک به یک میلیون تومان بابت هزینه های تصویربرداری درخواست کرده بود. در حالی که شما می‌توانید به سایت کتابخانه مجلس مراجعه کنید و تصویر بیش از 17 هزار نسخه خطی را بدون پرداخت حتی یک ریال دریافت کنید. اگر به خود کتابخانه مراجعه کنید، هزینه بسیار اندکی از شما خواهند گرفت. ولی از شما سوال نخواهند کرد که نسخه را برای چه کاری می‌خواهید.


اما کاستی‌ها و کمبود هایی هم دارید ، از جمله فضای محدود . درست است؟


خوب طبیعی است که فضای کتابخانه ما برای مطالعه کم است. اینترنت گرچه در تمام سالن مطالعه به صورت وایرلس هست و مراجعان به راحتی با آوردن کامپیوترهای شخصی از آن استفاده می‌کنند، اما سرعتش زیاد نیست. کتابخانه ما به دلیل کمبود فضا هیچ سلف سرویسی ندارد که مراجعان بتوانند برای ظهر غذای مختصری بخورند و معمولا از گوشه و کنار محیط کتابخانه استفاده می‌کنند. کتابخانه ما پول زیادی ندارد که هرچه نسخه خطی می‌آورند بخرد و بسیاری از مشکلات دیگر. با این ظرفیت و استعداد باز هم می‌توان گفت در سطح متوسط امکانات خوبی داریم.


شما برای سهولت استفاده مراجعه کنندگان از کتابخانه مجلس چه اقداماتی را انجام داده اید؟


ما در درجه اول همه مراجعان را با کارت ملی می‌پذیریم و هیچ کارت شخصی نداریم و کسی را به این خاطر معطل نمی‌کنیم. حتی اگر شخص مراجعه کننده کارت ملی هم نداشته باشد به صورت موقت اجازه ورود پیدا می‌کند. در دادن کتاب نهایت تلاشمان را می‌کنیم تا وقت کمتری از شخص گرفته شود. حتی بجز نسخ خطی، در حال گذاشتن تمام نسخ چاپ سنگی و سربی روی سایت کتابخانه نیز هستیم که افراد برای دیدن آنها نیاز به مراجعه حضوری نداشته باشند و از منزل بتوانند استفاده کنند. علاوه بر آن تصاویر خطی و چاپ سنگی را در برنامه داخلی کتابخانه در دست اقدام داریم که مراجعه کننده بدون گرفتن کتاب بتواند با مراجعه به بخش کاوش از آن تصاویر به صورت دیجیتالی استفاده کند.


با تمام تلاشی که مسوولان برای ترغیب مردم به حضور در کتابخانه ها می‌کنند، باز هم کتابخانه های عمومی با توجه به جمعیت 70 میلیونی کشور ما خلوت است. به نظرتان علت این امر چیست؟


مطالعه کردن یا نکردن یک مساله ملی و محصول عوامل بیشمار است و چنین نیست که با تبلیغات حل شود. بارها تاکید شده است که مطالعه کردن از روی نیاز است. آیا کسی نیازمند مطالعه هست؟ اگر هست حتما مطالعه خواهد کرد اگر نه وقت خودش را تلف نخواهد کرد! شما اول باید مردم را نیازمند مطالعه کنید. از روزی که ارتقای استادان در دانشگاه های ما براساس چاپ مقالات علمی پژوهشی شده، تلاش استادان برای تحقیق بیشتر شده و طبعا به اطلاعات قبلی بسنده نکرده و در تلاش برای مطالعه و تحقیق بیشتر هستند. دانشجویان و طلاب هم همین وضعیت را دارند. آیا جامعه ما آدم پرمطالعه می‌خواهد یا نه؟ معیارها جامعه را به چه سمت هدایت می‌کنند؟‌ اینها مسائلی است که مشکل خلوتی کتابخانه ها را حل خواهد کرد.


کتابخانه مجلس تا چه اندازه توانسته پوشش مناسبی از کتاب‌های چاپ جدید را داشته باشد؟

جعفریان: مطالعه کردن یا نکردن مردم ، محصول عوامل بیشمار است و چنین نیست که با تبلیغات حل‌شود . مطالعه کردن از روی نیاز است و برای همین باید کاری کنیم که مردم نیازمند مطالعه شوند. آن وقت بی شک کتابخانه ها نیز ‌دیگر چندان خلوت نخواهند بود


اگر به اطلاع هموطنانمان برسانیم که کتابخانه مجلس در نمایشگاه کتاب سال جاری نزدیک به 12 هزار جلد کتاب خریداری کرده، تصدیق خواهند کرد که تلاش می‌کنیم تا کتابخانه مجلس را در حوزه علوم انسانی به روز کنیم. اندکی پیش از عید نوروز، 2 کتابخانه شخصی را با بیش از 25 هزار کتاب خریداری کردیم. اینها یعنی به روز کردن کتابخانه. تلاش ما یکسره ادامه دارد، جز آن که فضای مناسب برای نگهداری کتاب نداریم. ساختمان کتابخانه کهنه و بنای آن وضعیت عادی ندارد و گذاشتن بار بیشتری روی آن بسا خسارات احتمالی به بار آورد. کلنگ کتابخانه جدید در بخش جنوبی بهارستان زده شده است،اما نمی دانم چه زمانی به بهره برداری برسد.


آیا در سیستم‌های شما برنامه ای وجود دارد‌ که اگر تعدادی از مراجعه کنندگان کتاب خاصی را خواستند اما در مخزن‌ها موجود نبود، از آن مطلع شوید و در صدد تهیه کتاب برآیید؟


‌در حال حاضر نیز این رسم وجود دارد و کسانی که طالب کتاب‌های خاصی هستند آنها را یادداشت کرده به کتابخانه می‌سپارند و مدیر فراهم‌آوری موظف است تا در سریع‌ترین زمان آنها را تهیه کند.


چه ضرورتی موجب شده تا کتابخانه مجلس به بحث نسخ خطی تا این حد (که البته شایسته است) توجه کند؟


زمانی که کتابخانه مجلس تاسیس شد و کسانی از بزرگان کتاب‌های خود را اهدا کردند، بخشی از دارایی کتابی آنان نسخ خطی بوده است. این نسخه ها اساس بخش خطی کتابخانه را گذاشت و به دلیل آن که بیشتر اهداکنندگان از چهره های برجسته علمی و سیاسی بوده اند، آثار خطی آنان نیز هم با ارزش و هم از بهترین‌ها بوده است. طبعا به مرور اهمیت نسخ خطی بیشتر شناخته شد و مدیران وقت کتابخانه نیز در این زمینه تلاش کردند تا علاوه بر اهداء به خرید نسخ خطی هم بپردازند. امروز محصول آن تلاش‌ها نزدیک به 25 هزار نسخه خطی است که بسیاری از آنها از نسخه های با ارزش است. البته نگهداری اینها مهم است، اما در اختیار محققان گذاشتن نهایت اهمیت را دارد. تمام این 25 هزار نسخه اسکن شده و به راحتی در اختیار مراجعه کنندگان قرار می‌گیرد. کمترین محدودیتی در این زمینه وجود ندارد. برخی از موسسات حتی در یک نوبت‌گاه تا 50 یا 100 نسخه درخواست می‌کنند که ما در اختیارشان می‌گذاریم. ای کاش، ای کاش بقیه کتابخانه ها نیز در این باره تساهل به خرج داده و خست را کنار می‌گذاشتند.


به نظر شما دیگر کتابخانه های کشور نیز توانسته اند روال تخصصی بودن را پیشه کنند؟


تقریبا 2 دهه است که کتابخانه های تخصصی کشور در حال ایجاد و توسعه است. کتابخانه های دانشگاه ها نیز رو به توسعه است که نیازهای جاری دانشجویان را برآورده می‌کند. روزگاری، دو سه کتابخانه در تهران بود، اما اکنون هر دانشگاه که هیچ، هر دانشکده ای بلکه برخی از گروه های آموزشی هم کتابخانه های خوبی دارند و به دانشجویان سرویس می‌دهند. به همین دلیل است که کتابخانه های بزرگ کمتر شلوغ می‌شود. این کتابخانه ها بیشتر پذیرای پژوهشگران است، کسانی که کتاب‌های قدیمی را می‌خواهند. کتابخانه مجلس به طور عمده کارش در حوزه علوم انسانی است نه فنی و پزشکی و ریاضی. از این جهت با بودجه ای که دارد در حوزه کاری خود، فعالیت متمرکز و قابل توجهی دارد.


به جز فعالیت کتابخانه ای، کتابخانه مجلس در حوزه های دیگری نیز فعالیت دارد؟


کتابخانه مجلس که نام دقیق آن کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی است، چند بخش مهم دیگر نیز دارد.


نخستین بخش مستقل، کتابخانه ایرانشناسی است که سرمایه اولیه آن همان کتابخانه مجلس سنای پیش از انقلاب است و امروز بیش از 70 هزار کتاب دارد و هم اکنون نیز روزانه بر آن تعداد کتاب‌های آن افزوده می‌شود. این بخش مستقل و محل مراجعه شماری از ایران‌شناسان است.


دومین بخش، مرکز اسناد کتابخانه است که حافظ اسناد مجلس شورای ملی، بخشی از اسناد مجلس شورای اسلامی، اسناد سازمان ملل و گزارشات دولتی است و تقریبا حافظ میلیون‌ها سند منحصر به فرد است.


سومین بخش، موزه کتابخانه مجلس است که در ساختمان مشروطه و از در ورودی کتابخانه قابل دسترسی است. این موزه برخی از روزها تا 400 بازدیدکننده دارد. موزه چاپ نیز در حال تأسیس است و هم اکنون نیز مراجعه کنندگان می‌توانند از آن بازدید کنند. یک موزه نیز از بهترین‌های خطی در همان بخش خطی در حال تأسیس است.


چهارمین بخش کتابخانه بخش پژوهش است. ما در 2 سال گذشته بیش از 150 عنوان کتاب، چاپ کرده ایم و در حال حاضر نیز به طور مرتب آثاری را در زمینه فهرست‌نویسی، میراث کهن و جز اینها در حال نشر داریم.


کتابخانه مجلس سه نشریه پژوهشی دارد؛ نخست، نشریه پیام بهارستان که فصلی است و هر شماره آن بالغ بر یک هزار صفحه است. دوم، نامه بهارستان است که تخصصا درباره نسخ خطی، تاریخ چاپ و کاغذشناسی و دیگر علوم مربوطه فعالیت می‌کند و هفدهمین شماره آن به تازگی منتشر شده است.


سوم، اسناد بهارستان که شماره نخست آن این روزها منتشر شده و ان‌شاءالله ادامه خواهد یافت.


افراد می‌توانند اخبار این نشریات را در سایت کتابخانه ملاحظه کنند.


حورا نژادصداقت
جام‌جم



منبع:
http://smsiran.nosh.ir

آخرین ویرایش: - -

شنبه 4 شهریور 1396 10:37 ق.ظ
you are in point of fact a just right webmaster. The site loading pace is incredible.
It seems that you're doing any unique trick. Furthermore, The contents are masterpiece.
you've performed a fantastic activity in this matter!
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر